سيد احمد على خسروى
49
راهنماى داروهاى تندرستى ( فارسى )
علامتش . اگر از نزلات منصّبه از سر و دماغ باشد احساس بنزول شيئى است از سر به طرف حلق و حنجره پس در چنين حال معالج بايد دفع موادّ نازله كند بغرغره مطبوخ پوست خشخاش و عدس و تخم كاهو و عنّاب و سپستان و بعد از اين غرغره كند به برگ مورد و ريشهء انجبار و تخم خطمى و بخورد كمكم لعاب صمغ سائيده شده با شكر تيغال تا مادّه منصبّه بسته شده به اين گونه قوابض از ريختن بحنجره و قصبة الرّيه بازماند و بايد در اينگونه امراض امعان نظر بيشتر بسبب مرض باشد و علاج مذكور درصورتىكه مواد نازله گرم باشد و چنانچه از برودت و زدن سرماى سخت بسر باشد اين نزول بايد تسخين مزاج مريض نمود بشربت زوفا و تسخين سر كنند بغرغرهاى مثل زوفا و مرزنجوش را بجوشانند و غرغره كنند و دستمالهاى گرمكرده بسر گذارند و مطبوخ تخم مرو و تخم شنبليله با شكر سفيد ( از هريك 2 مثقال و شكر 5 مثقال ) صبح و شب بخورانند و علامت رسيدن سرماى سخت اين است ( كه بسر يا ساير اعضا ) از آب دهن و رطوبات زبان و نرمى بدن و سفيدى رنگ و ساير علامات و با اينهمه اگر امتلاء مزاج هم ظاهر بود از بار زبان و كمى اشتهاء و خستگى و كسالت و پرى رگها لذا در مزاجهاى گرم بايد فصد نمود ( رگ زد ) يا حجامت و تنقيه معده نمود بمنضج و مسهل فلوس و بعد از مسهل تنقيه دماغ نمود به خوردن اطريفل گشنيزى مذكور و در مزاجهاى سرد تنقيه معده بوسيله مسهل سنا و حبّ كبريتى مذكور تا قلع مادّه شود : و نيز غرغره كنند صاحبان بحوحه صوتى كه از سردى مزاج مبتلا شدهاند بمطبوخ انيسون و تخم كرفس و مرزنجوش ( مساويا ) و زنجبيل نصف مقدار هريك آنها و غذاى مريض آش برنج با آلو و كدو و اسفاناج ( در مزاجهاى گرم ) و در مزاجهاى سرد غذا گوشت جوجه مرغ و شيربرنج با عسل و غيره از مسخنات و ممكن است از ساير اسبابها هم عارض شود در اين صورت معالج